ARTYKUŁY

Sybir

Słowo „Sybir” jest rosyjskie i oznacza krainę znaną po polsku jako Syberia, położoną w Azji między Uralem a Oceanem Spokojnym oraz Oceanem Arktycznym a Kazachstanem, Mongolią i Chinami. W Polsce „Sybir” ma znaczenie nie tyle geograficzne (obejmuje się nim także północne gubernie Rosji europejskiej), co symboliczne, o złowrogim wydźwięku. Według popularnego wyobrażenia Sybir był ponurym [...]

  czytaj więcej…

Polskie ślady

Kiedy przed 140  laty Benedykt Dybowski przybył do Pietropawłowska, do osady nie prowadziły żadne drogi. Dziś, choć miasto liczy już 200 tysięcy mieszkańców, dróg nadal nie ma. Syberia, Bajkał, Irkuck, Kamczatka, Pietropawłowsk. Do tych krain tonących w śniegu przez dziewięć miesięcy w roku przybyło w XIX stuleciu 70 tysięcy Polaków. Większość w kajdanach i wbrew własnej woli. Niektórzy – za chlebem. [...]

  czytaj więcej…

RELACJA Z WYPRAWY JACKA PAŁKIEWICZA – Następne pokolenia (23 lipca)

Trzecie, czwarte, piątek pokolenie… Dziewiętnastowieczni zesłańcy i przybysze dobrowolni pozostawili po sobie setki potomków. Niektórzy z nich mogą nawet nie wiedzieć, że ich pradziadkami byli powstańcy. Inni jednak doskonale wiedzą, że ich korzenie sięgają bezpośrednio Polski. Siergiej Snarski niegdyś był aktorem. Ale po reformach pieriestrojki sztuka odeszła na drugi plan, etaty w teatrze zredukowano. Razem [...]

  czytaj więcej…

Skała Czerskiego (21 lipca). Relacja z wyprawy Jacka Pałkiewicza

Aby spojrzeć na problem pod odpowiednim kątem, trzeba czasem – jak mawiał Immanuel Kant – objąć go wzrokiem z lotu ptaka. Aby poczuć ogrom Bajkału, wspinamy się do Kamienia Czerskiego. Wzgórze położone o godzinę jazdy od Irkucka nie zaimponuje wysokością (728,4 m n.p.m). Wznoszący się nad zachodnią częścią Listwianki ma dla nas znaczenie – to [...]

  czytaj więcej…

Archiwum Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego – relacja z wyprawy Jacka Pałkiewicza „Śladami polskich badaczy Syberii”

Pół dnia upłynęło nam na penetrowaniu archiwów Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego. Spuścizna po Czerskim, Czekanowskim czy Dybowskim jest stosunkowo niewielka – moc ich znalezisk spłonęła podczas pożaru (a w zasadzie dwóch) w roku 1879. Udzieliliśmy szerokiego wywiadu dziennikarce „Moskiewskiego Komsomolca”, by potem ledwie rzucić okiem na starą, ponadstuletnią siedzibę RTG. Na jej fasadzie znaleźliśmy nazwiska zasłużonych [...]

  czytaj więcej…

IRKUCK – relacja z wyprawy Jacka Pałkiewicza „Śladami polskich badaczy Syberii”

Krok pierwszy: Irkuck (16 lipca) Pięciogodzinny lot z Moskwy do Irkucka przebiegał gładko. Czysty Airbus wzniósł się daleko ponad chmury, by po dwóch godzinach ukazać nam wschód słońca – ten sam, który nisko, na ziemi, inni ludzie będą mogli zobaczyć dopiero po kilkunastu minutach. Ten sam, który w drugiej połowie dziewiętnastego stulecia mogli witać polscy [...]

  czytaj więcej…

Polska niewdzięczność

Hercen uważał powstanie na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej za przedwczesne i skazane na porażkę. Oczekiwał jednak, że rosyjska opinia publiczna wyrazi swoje współczucie wobec Polaków – mówi Leonid Gorizontow, historyk rosyjski. Czy Powstanie Styczniowe funkcjonuje w świadomości historycznej Rosjan? Leonid Gorizontow: Aby precyzyjnie odpowiedzieć na to pytanie, trzeba znać wyniki reprezentatywnych badań socjologicznych. Powstanie lat 1863–1864 – [...]

  czytaj więcej…

Styczniowe żniwo

Przeciwnicy powstania uważają za coś oczywistego, że unikając zrywów, nadal bylibyśmy Polakami, tylko Polakami sprytnymi, którzy nie walą głową w mur. Czy aby na pewno? Powstanie Styczniowe żyje w naszej zbiorowej pamięci w niewielu obrazach. Parę scen retrospekcji w serialu „Nad Niemnem” z połowy lat 80., ekranizacja „Wiernej rzeki” z 1983 roku, wreszcie obraz Juliusza [...]

  czytaj więcej…